Bilişim Dünyası 16 EYLÜL 2013 / 08:28

LTE hız çıtasını yükseltiyor

Yüksek hıza ihtiyaç duyan uygulamaların ve mobil cihazların artmasıyla birlikte LTE tüm dünyada standart haline geliyor.

Daha on sene öncesine kadar cep telefonumuzda sadece e-postalarımıza bakacak ya da gezmemize yetecek kadar internet erişimi olsa yeter diyorduk. O yıllarda düşük hızlı cep telefonları için geliştirilen özel sayfalar vardı. Bu sayfalar genelde çok küçük fotoğraflar ve çeşitli metinlerden oluşur, cep telefonlarının küçük ekranlarına sığacak şekilde özel olarak geliştirilirdi. Düşük bağlantı hızına sahip bu cihazlardan bağlanıldığında masaüstü bilgisayarlar için geliştirilmiş sayfalar ya çok yavaş açılırdı ya da bazen hiç açılmazdı.

Avea Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Coşkun Şahin

Şu an 10 yıl öncesine göre çok farklı bir durumdayız. Bir zamanlar sadece e-postalarımıza bakabilsek derken artık yüksek kaliteli videoları mobil cihazlarımızdan kesintisiz bir şekilde izleyebiliyoruz. Diğer bir dikkat çekici nokta ise mobil bağlantı hızlarının kablolu bağlantılara göre oldukça hızlı bir hale geldiği. Örneğin birçok evde ve işyerinde 8 Mbps’ye kadar bağlantı hızı bulunurken mobil bağlantılarda bundan çok daha yüksek hızlara ulaşılabiliyor. Bu hızlara erişmemizi sağlayan teknoloji ise hepimizin bildiği gibi ülkemizde 5. yılına giren 3G teknolojisi. Diğer ülkelere göre ülkemize biraz daha geç gelen 3G’de hız maceramız 7 Mbps ile başlamıştı. Şu an ise çift taşıyıcı ve çift anten gibi teknolojiler sayesinde 84 Mbps’ye varan hızlara ulaşılabiliyor.
Diğer taraftan akıllı cihazların da sayısı her geçen gün artıyor. Birçok kişinin hem cep telefonu, hem tableti hem de dizüstü bilgisayarları için 3G modemi bulunuyor. 2013 yılının ilk çeyreğinden itibaren akıllı telefonların satışı sınırlı özelliğe sahip telefonların satışını geçti. Tablet satışları da aynı şekilde hızla artmaya devam ediyor. Ayrıca kullanıcıların çoğu dizüstü bilgisayarları masaüstü bilgisayarlara tercih ediyor. Akıllı saatler, internete bağlı otomobiller gibi yeni mobil cihazların da yaygınlaşmasıyla birlikte yüksek hız ve bant genişliğine duyulan ihtiyaç daha da artmaya devam edecek.
4G’ye doğru
Yüksek hız ve bant genişliğine duyulan ihtiyaca cevap verebilecek teknolojilerden en önemlisi olarak LTE (Long Term Evolution) karşımıza çıkıyor. 3G’nin devamı olarak tasarlanan ve 4G için standart haline gelen LTE teknolojisi tamamen IP tabanlı olması, düşük gecikme zamanı, daha basit ağ yapısı ve farklı frekanslarda çalışabilme gibi özellikleri sayesinde çok yüksek kapasitelere ve hızlara erişilebilmesini sağlıyor. 3G’nin bir uzantısı olması sayesinde hâlihazırda bulunan altyapı ile birlikte kullanılabilmesi LTE teknolojisinin en önemli avantajları arasında yer alıyor. Operatörler altyapılarında çok büyük değişiklikler yapmadan çeşitli eklemelerle LTE hizmeti verebiliyorlar.

Mobil verinin geleceği
LTE ve LTE Advanced, 3G üzerinden sunulan mobil genişbant erişiminin devamı olarak daha fazla veri taşıma kapasitesi ve daha yüksek hız sağlayacak dördüncü nesil mobil iletişim teknolojisi olarak görülüyor. Her an, her yerden bilgiye erişebilmenin bir lüks olmaktan çıktığını belirten Turkcell Şebeke Operasyonlarından Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Bülent Elönü, “Bundan 4 yıl önce 3G ile tüm Türkiye’nin hayatını değiştiren bir yeniliğe imza attık. Yüksek hızda mobil genişbant erişim ihtiyacını geleceğin teknolojilerine öncülük ederek karşılamakta kararlıyız. Yıllardır geleceğin teknolojilerine yatırım yapıyoruz. Geçtiğimiz yıl 3G ağımızın tamamını çift taşıyıcılı internet teknolojisi ile yenileyerek mobil internet hızını iki katına çıkardık. 43.2 Mbps’ye varan hızlarla hizmet verebiliyoruz. LTE ile ilgili çalışmalarımız da hızla devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde gerçekleştirdiğimiz LTE Advanced testinde 900 Mbps’ye varan hızlara ulaştık. Mobil internette hız çıtası her gün yükseliyor” dedi.
Dünyada 75 ülkede 200’den fazla canlı LTE şebekesi olduğunu ve bu sayının 2013 yılının sonuna kadar 93 ülkede 260’ın üzerine çıkmasının beklediğini ifade eden Avea Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Coşkun Şahin konuyla ilgili olarak şunları söyledi: “Avea’nın sunmakta olduğu 3G hizmeti, ilgili teknik standart kuruluşlarınca 4G olarak da adlandırılan çift taşıyıcılı HSPA+ teknolojisine sahiptir. Bu teknoloji dünyada ticari olarak sunulan LTE ile yakın, ses taşıma özellikleri açısından da üstün durumda. Kısa vadede gerek taşıyıcı sayısı artırılarak gerekse çoklu anten teknolojileri kullanarak; bu hızlar da katlanarak artırılacaktır. Bu sebeple yatırımlarımızı daha ileri bir teknoloji olan ve henüz ticarileşmemiş LTE-Advanced’e uygun olarak yapmaktayız. Bu kapsamda, istasyonlarımızı sadece yazılım değiştirilerek LTE’e geçebilecek özellikte kurarken; veri taşıyıcı ve işleyici sistemlerimizi de buna uygun teknoloji ve mimariyle oluşturduk”.

Hız çıtası sürekli yükseliyor
Şu an için 3GPP tarafından yürütülen LTE için standartlaşma çalışmaları büyük ölçüde tamamlanmış bulunuyor. LTE’ye göre çok daha yüksek hızlar sunan LTE Advanced için ise standartlaşma çalışmaları devam ediyor. Şu anda kullanılan ticari LTE ağlarında 150 Mbps indirme, 50 Mbps gönderme hızları destekleniyor. Bu hızlara kategori 4 terminal ve modem kullanılarak erişiliyor. Diğer taraftan LTE Advanced teknolojisinde aynı veya farklı frekans bantlarındaki taşıyıcıları birleştirerek çok daha yüksek hızlara erişilebiliyor. Taşıyıcı birleştirme tekniği kullanılarak indirme yönünde 750 Mbps - 3 Gbps aralığında teorik hızlara erişilebiliyor. LTE Advanced için standartlaşma çalışmalarının da yakında tamamlanması bekleniyor.

Yüksek hız ve bant genişliği gerektiren uygulamalar artıyor
Bu hızlara bakıldığında evde hatta ofiste dahi bu hızlara erişilemediğini görünce insanın aklına bu derece yüksek hızla gerçekten gerekli mi diye bir soru geliyor. Aslında bu sorunun cevabı çok basit: Evet gerekli. Çünkü yüksek bant genişliği ve hız gerektiren uygulamaların ve hizmetlerin sayısı her geçen gün artıyor. Daha yüksek performans, kesintisizlik ve verimlilik ön plana çıkıyor. Özellikle sayfaların açılmasını beklemeyi sevmeyen, yüksek kaliteli videoları kesintisiz bir şekilde seyretmek isteyen, hızlı bir şekilde dosya alıp göndermeyi amaçlayan kullanıcılar LTE’den en çok yararlanan kullanıcılar olacak. LTE’nin bir diğer avantajı ise hücre başına çok daha fazla kullanıcıyı desteklemesi. Yani aynı anda çok daha fazla kullanıcı tek hücreye bağlanabilecek ve yüksek hızla internete erişebilecek. LTE ayrıca düşük gecikme oranlarına sahip. IP’ye dayalı bir platform olması da özellikle iletişime dayalı uygulamalara büyük avantaj sağlayacak.
LTE tarafında bir diğer beklenti ise uzun bir süre standart olarak kalması. LTE teknolojisinin operatörler tarafından benimsenmesi, destekleyen cihazların artması, sağladığı hızlar gibi faktörler uzun yıllar gündemde kalacağına işaret ediyor. Ayrıca neredeyse kablo hızlarına yakın (bazı durumlarda daha yüksek) hız sağlaması birçok noktada kurumlar tarafından birincil iletişim yöntemi olarak kullanılacağını da gösteriyor.

Yeni kurumsal uygulamalar doğacak
Video akışları, coğrafi bilgi sistemleri, harita, yedekleme, felaket kurtarma gibi alanlarda yeni uygulamaların gelişmesini sağlayacak hatta LTE’yi destekleyen yeni uygulamalar ortaya çıkacak. Kablolu yüksek hızlı iletişimin mümkün olmadığı yerlerde LTE devreye girecek. LTE’nin önemini kavrayan sektörlerden birisi otomobil sektörü. Otomobil üreticileri önümüzdeki yıllarda üretecekleri otomobilleri LTE donanımlarıyla donatıyorlar. LTE’nin sağladığı yüksek hız ve bant genişliği bu otomobillerde çok farklı uygulamaların kullanılabilmesini sağlayacak. Operatörler tarafında ise LTE kullanıcılara yeni ürün ve hizmetler sunulabilmesi anlamına gelecek.

LTE teknolojisinin avantajları

• Yüksek veri aktarım hızları ile mobil sağlık, mobil eğitim gibi uygulamalarda daha hızlı veri paylaşımı - Yüksek veri hızı gerektiren uygulamalar LTE ile çok daha rahat bir şekilde kullanılabilecek. Örneğin bir uzaktan eğitim uygulamasında öğrenciler ders videosunu daha yüksek kalitede kesintisiz bir şekilde izleyebilecek.
• Düşük gecikme zamanı ile daha da keyifli oyun deneyimi - LTE teknolojisi oldukça düşük bir gecikme zamanına sahip. Bu yüzden oyunlar ve medya akışı gibi uygulamalar LTE teknolojisi ile daha verimli bir şekilde kullanılabilecek.
• Video indirme ve izleme kalitesinde farklılaşma - Yüksek kaliteli videoları izlemek için bant genişliğinin mümkün olabildiğince yüksek olması gerekiyor. Bant genişliğinin düşük olduğu durumlarda bu videolar izlenirken çeşitli durmalar ve kesintiler yaşanabiliyor. LTE teknolojisi kullanıcılara kesintisiz ve yüksek kaliteli video izleme vaat ediyor.
• Daha yüksek kapasite ile daha da kaliteli iletişim - Bant genişliğinin artması ve hızın yükselmesi ile kullanıcılar çok daha kaliteli bir iletişime sahip olacaklar. Mobil cihazlardan web siteleri daha hızlı açılacak, büyük boyutlu dosyalar daha hızlı bir şekilde gönderilebilecek ya da alınabilecek, yüksek boyutlu eklentilere sahip e-postalar daha hızlı alınabilecek. İletişim kalitesinin artması ayrıca yeni uygulamaların gelişmesine de ön ayak olacak.
• Bulut bilişim, büyük veri gibi uygulamalar için yüksek bant genişliği - Son yıllarda en çok konuşulanlar arasında yer alan bu uygulamaların en önemli özellikleri yüksek bant genişliğine ihtiyaç duymaları. LTE bu uygulamaların bant genişliği ihtiyaçlarını karşılayarak yaygınlıklarının ve kullanılabilirliklerinin artmasını sağlayacak.

LTE standart haline gelecek

Yüksek hız ve bant genişliğine ihtiyaç duyan uygulamalar arttıkça LTE standart haline gelecek

Mobil kullanıcıların yüksek hıza olan ihtiyaçları arttıkça bu kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap verecek LTE ağlarının sayısı tüm dünyada hızla artıyor. 2010 yılında tüm dünyada 14 ülkede 20 ticari LTE ağı varken, şu anda 79 ülkede 206 adet ticari LTE ağı bulunuyor. GSA’ya göre 2013 yılında ticari LTE ağı sayısının 260’ı bulması bekleniyor. LTE’ye yatırım yapan fakat şu an ticari olarak LTE ağını hizmete sunmayan 130 ülkede 443 operatör bulunuyor.
LTE Advanced teknolojisi şu anda Güney Koreli SK Telecom tarafından abonelerine sunuluyor. SK Telecom’un LTE ağında aboneler 150 Mbps gibi yüksek hızlara erişebiliyorlar. Bu ülkede Samsung’un özel olarak ürettiği Galaxy S4 modelinin LTE-A sürümüne sahip aboneler bu hızlardan herhangi bir ücret artırımı olmadan yararlanabiliyorlar. LTE Advanced teknolojisine sahip ağların önümüzdeki yıllarda doğal olarak artması bekleniyor.

LTE’ye yönelik çalışmalar hızlanıyor
LTE’ye yönelik çalışmalar Türkiye’de de hızla devam ediyor. Avea, Vodafone ve Turkcell kendi içlerinde LTE teknolojisini test ediyorlar. Avea Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Coşkun Şahin Türkiye ve AB ülkelerindeki frekans dağıtımı konusunda şunları söyledi: “AB ülkelerine bakıldığında genişbant politikalarını belirlerken, öncelikle spektrum konusunda gerekli adımları attıklarını görüyoruz.

900 MHz gibi 1 GHz altındaki bantlarda kapsama ve maliyet avantajı sağlayan bantların dengeli dağılımının sağlanması, sonrasında bu bantların farklı teknolojiler için kullanılmasına izin verilmesi öncelikli olarak tamamlanmıştır. Sonrasında da LTE gibi yeni nesil hizmetler için ilave frekans aralığı tahsisleri yapılmıştır. Ülkemizde, bunun ilk aşamalarındayız. Bu konuda alınan karar uygulandığında, tüm işletmecilerin GSM bantlarında eşit bant genişliğine sahip olması sağlanmış olacaktır. Yine aynı kararla dengeli dağılımın sağlanması, sonrasında bu frekank aralığının yeni nesil teknolojiler için kullanımına da izin verilmektedir. Tüm bunların tamamlanmasıyla da 4G hizmetlerinin sunulması, yaygınlaştırılması ve tüketicilere en makul koşullarla ulaştırılması mümkün olabilecektir.” Diğer taraftan altyapı paylaşımının çok önemli olduğunun altını çizen Şahin sözlerine şöyle devam eti: “Bu süreçte altyapı paylaşımının önemini de unutmamak önem taşıyor. Mobil sektörde yapılan yatırımlar çok yüksek seviyelerdedir. Bunların her işletmeci tarafından ayrı ayrı yapılması maliyetleri daha da artırıyor. Aynı zamanda ülkemiz kaynakları da boşa harcanmış oluyor. 4G için frekans aralığı düzenlemelerinin yanı sıra, uygun altyapı paylaşım modelini de içeren doğru politikaların doğru zamanlama ile belirlenmesi önem taşıyor.”
Turkcell Şebeke Operasyonlarından Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Bülent Elönü Türkiye’deki durum hakkında şunları söylüyor: “4G için halen pek çok ülke hazırlık ve gelişim sürecinde bulunuyor. 4G teknolojisinin kullanımı, 4G’yi destekleyen cihaz sayılarının da artması ile yaygınlaşabilecek. Beklenilen gelişmeler çerçevesinde, BTK tarafından yapılacak düzenlemelere paralel olarak 4G teknolojilerinin uygulanmasına yönelik çalışmalara devam edeceğiz”.
LTE teknolojisinin ne zaman Türkiye’de kullanılacağı konusunda ise ilgili kurumların açıklamalarına göre en yakın tarih 2015 olarak gözüküyor. LTE başlangıçta şehir merkezleri, alışveriş merkezleri, statlar gibi veri kullanımının yoğun olduğu bölgelerde ağırlıklı olarak kullanılacak. Daha sonrasında veri kullanımının yüksek olduğu bölgelere doğru yaygınlaştırılacak. Tüm dünyada ticari LTE ağlarının artması ile birlikte elbette abone sayısı da artıyor. Önde gelen araştırma şirketlerinden IDATE 2016 yılının sonunda dünyadaki LTE abone sayısının 915 milyona ulaşmasını bekliyor. 2017 yılında ise bu sayı 1 milyarın üzerine çıkacak. Asya Pasifik bölgesi yüzde 41.6, Kuzey Amerika yüzde 21,6, Afrika ve Ortadoğu yüzde 7,5, Doğu Avrupa yüzde 4,9 ve Batı Avrupa ise toplam abone sayısının yüzde 15,8’ini oluşturacak.
Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu’nun yayınladığı rapora göre Türkiye’deki 3G abone sayısı 43.9 milyon. 2011 yılında bu rakam 31.4 milyon olmuş.

Cihaz sayısı da artıyor
Global Mobile Suppliers Association (GSA)’a göre şu anda piyasada 111 üretici ve bu üreticilerin 1064 adet LTE destekli cihazı bulunuyor. 2010 yılında 63, 2012 yılında 269, 2013 yılında 666 adet cihaz piyasaya sunulmuş. Bu cihazların büyük bölümünü akıllı telefonlar ve tabletler oluşturmuş. Önümüzdeki yıllarda üretilen cihaz sayısının önemli ölçüde artması bekleniyor.

LTE test savaşları
Türkiye genel olarak baktığımızda yeni teknolojileri hızla benimseyen bir ülke. 3G teknolojisi ülkemize diğer ülkelere nazaran daha geç gelmesine rağmen büyük bir ilgi gördü. Özellikle 3G alanında ülkemiz altyapı açısından birçok ülkeyi geride bırakacak hatta ilk üçe girecek seviyede. Şu an tüm operatörler çift taşıyıcı teknolojisini destekliyor. Çift taşıyıcı teknolojisiyle 42.1 Mbps hıza erişilebiliyor. Avea’nın geçtiğimiz günlerde duyurduğu ve vermeye başladığı çift taşıyıcı + çift anten teknolojisi ile 84 Mbps gibi yüksek hızlara erişilebiliyor.
Bir yandan 3G çalışmalarına hızla devam eden operatörler bir yandan da 4G/LTE çalışmalarını hızlandırıyorlar. Bu doğrultuda operatörler BTK’dan gerekli izinleri alarak testler yapıyorlar. Bu testlerden birisini geçtiğimiz günlerde Avea basın mensuplarının önünde gerçekleştirdi. Avea Ar-Ge Merkezinin üçüncü yılı için düzenlenen basın toplantısında yapılan LTE testinde 3 taşıyıcı ve 3 terminal kullanıldı ve 450 Mbps’ye ulaşıldı. Tek kategori 5 modemin kullanıldığı testte ise 300 Mbps’ye ulaşıldı.
Test esnasında gazetecilere bilgi veren Avea Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Dr. Coşkun Şahin, “Kategori-5 adı verilen özel bir terminal kullanılarak 300 Mbps hıza ulaşılabiliyor. Şu an dünyada Kategori-5’in üstünde LTE Advanced modemi bulunmuyor. 900 Mbps ve bunun üzerindeki sonuçlar 3 modemin aynı anda kullanılması ile elde ediliyor. 4 modem kullanıldığında 1.200 Mbps hıza ulaşılabiliyor. Yani sonuç hızda değil, sadece kullanılan modem sayısında” dedi. LTE Advanced teknolojisinde büyük bir birikime sahip olduklarını vurgulayan Coşkun şunları söyledi: “Geldiğimiz noktada grup şirketimiz Argela ile birlikte LTE Advanced teknolojisine sahip baz istasyonu ve ağ birimleri üretimi yapacak bilgi birikimine sahibiz.”
LTE testi yapan bir diğer operatör ise Vodafone oldu. Vodafone’un noter huzurunda gerçekleştirdiği testte 2600 Mhz frekans bandında 40 Mhz bant genişliğinde tek modem kullanılarak 300.1 Mbps’lik hıza ulaşıldı. Vodafone tarafından yapılan basın açıklamasında Vodafone Türkiye Teknolojiden Sorumlu İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Jorge Fernandes inovasyon üreten bir kurum olarak en son mobil internet teknolojisi olan LTE Advanced’i test ettiklerini belirtti ve şunları söyledi: “İnovasyon üreten bir kurum olarak, en son mobil internet teknolojisi olan LTE Advanced’i test ettik. Son teknolojileri ihtiyaçları doğrultusunda tüketiciye ulaştırma amacımız doğrultusunda faaliyetlerimizi şekillendiriyoruz. Abonelerimizin mobil iletişimin nimetlerinden en yüksek hızda faydalanmasını sağlamak ve küresel gücümüz ile ülkemizin teknoloji altyapısını dünya liginde üst sıralara taşımak üzere çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Turkcell basın mensuplarının önünde gerçekleştirdiği LTE Advanced testinde ise hız ibresini 891,6 Mbps’ye yükseltti. Yapılan testte Turkcell farklı frekansları ve taşıyıcıları aynı anda kullanarak bu hıza erişmiş. Testte 20 MHz’lik 1800 ve 2600 MHz frekanslarında çalışan 6 adet taşıyıcı kullanılmış. Bu sayede elde edilen 120 MHz’lik bant genişliği ile 891,6 Mbps hızına erişilmiş. Toplantıda söz alan Turkcell Genel Müdürü Süreyya Ciliv, “Laboratuvar ortamında gerçekleştirdiğimiz bu testlerle bir ilke imza atarak dünyada da bu hızları deneyen sayılı operatörler arasına girdik. Mobil internette hız çıtasının her gün yükseldği dönemde insanımızı ileri teknolojiyle tanıştırmanın, teknoloji elçiliği yapmanın mutluluğunu yaşıyoruz” dedi.
Turkcell 2012 yılında Ericsson ile birlikte yine basın mensuplarının katıldığı bir LTE testi düzenlemişti. Bu testte içinde basın mensuplarının bulunduğu bir otobüs Kartal - Maltepe güzergahında ilerlerken aynı anda film izlenirken büyük boyutlu bir dosya indirilerek LTE teknolojisinin ileride geleceği nokta anlatılmıştı.
ETİKETLER : Sayı:938