e-toplum 26 AĞUSTOS 2012 / 14:58

Bilişim, bir bakanlığı hak ediyor

Birleşmiş Milletler ödülleriyle tescillenmiş UYAP’ın (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) öncülerinden; Adalet Bakanlığı, Bilgi İşlem Dairesi Başkanı Mesut Orta ile kapsamlı bir sohbet gerçekleştirdik. Bilgi İşlem Dairesi’nin yeni projelerinden bahsetmeye sonraki yayınlarımızda da devam edeceğiz.

» UYAP herkesin bildiğini düşündüğü ama aynı zamanda çok büyük ve her zaman yenilikler içeren bir proje. UYAP’tan bahsedebilir misiniz?
Yeni kuracağımız servisler bir altyapının üzerinde çalışıyor; altyapı çok anlaşılmazsa diğerleri havada kalabiliyor. Çalışmaya 2000 yılında başladık. Şu an hâlihazırda; mahkemelerin tamamı, savcılıklar, cezaevleri, Adli Tıp Kurumu, sosyal tesislerimize kadar aklınıza gelebilecek yargıyla ilgili her şey UYAP’ın içerisinde. Artık bunlara ilaveten Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunu’nun altyapısı da UYAP’tan sağlanıyor. Adalet Akademisi, Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay tamamen bilişim hizmetlerini UYAP’tan alıyor. Yine Yüksek Seçim Kurulu; yazılımları kendilerine ait olmak üzere bizim ağ altyapımızı kullanıyor. Şu andaki yürüttüğümüz çalışmalara kolluk kuvvetleri ki bunlar Emniyet, Jandarma, Gümrük, Sahil Güvenlik, Orman Muhafaza’dır, hepsi şemsiyenin içerisine dahil ediliyor. Bunlardan; Jandarma ve Sahil Güvenlik yeni dahil oldular.
Elektronik imzayla giriş yapılıyor; Avrupa ve ABD’de böyle herhangi bir çalışma yok; 60 bin kullanıcının hepsi elektronik imza ile işlerini yapmak zorunda. Elektronik imzanız yanınızda değilse, o gün karar veremezsiniz; bu kadar katı uygulanıyor şu anda. Uçtan uca iş bazlı elektronik ortamda bir sistem var; böyle bir sistem yürütülüyor.
Sayamadığınız şeyi yönetemezsiniz
UYAP’ta en altta böyle bir yapı var; bu kurumları kapsar. Fonksiyonilitenin tamamı UYAP’ın içerisinde; organizasyonel kapsamda da kurumlar, kolluk dahil bu sisteme dahil edilmiş tek bir merkezden çalışıyor. Bunun üzerinde sunduğumuz hizmetlerden bahsedersek; öncelikle bizim kendi iç kullanımımız bulunuyor. UYAP sisteminin fiziki altyapıyı geliştirmesi anlamında çok büyük katkıları oldu. Eskiden günler, haftalarca yaptığımız işleri biz şu anda bu sistem vasıtasıyla, bir; çok hızlı bir şekilde yapabiliyoruz, iki; yaptığımız işi sayabiliyoruz. İngiliz atasözü der ki; “Sayamadığınız şeyi yönetemezsiniz.” UYAP’tan önce, her bir birim kendi ihtiyacına göre sayım yapıyordu. UYAP, her şey için bir standart getirdi, bir birim bir şey dediğinde o sayının öyle olduğunu herkes biliyor. UYAP böyle bir anlayış farkı getirdi.
Diğer taraftan, kağıt ortamında hiç farkında olmadığımız, birbirinden haberdar olmayan iş akışı ki buna bilişimsizliğin maliyeti deniyor, bizim bu projemizle beraber karanlık gibi görünen, fiziksel ortamın getirdiği zorluklarla göremediğimiz noktaları artık görebiliyoruz. Proje her yere bir projektör tutmuş oldu; her şey çok daha net görülüyor.

Her kurum dönüşümü bu kadar hızlı gerçekleştiremiyor
» E-adalet sistemi var burada, E-devlet’le olan bağlantınız ne şekilde? UYAP çok büyük, örnek alınması gereken bir yapı, E-devlet olarak sizi hazırlar mı? Diğer kamu kurumları buna hazır mı? E-devlet buna hazır mı?
Hepsinin aynı hızda olması gerek. E-devlet’in gerçek bir sahibinin olmaması bir sorun. Bilişim; bir bakanlığı, bir müsteşarlığı hak ediyor. Bilişim tarafının çok da fazla anlaşılamadığını düşünüyorum. Başbakanlığın bu konudaki genelgeleriyle yapılan inisiyatifler var. Ama tüm bunları takip eden daha güçlü bir organizasyona ihtiyacımız var. Her kamu kurumu dönüşümü bu kadar hızlı gerçekleştiremiyebiliyor. Kamu kurumlarına vatandaşlarımız yeterince iltifat etmiyorlar, bu yolları kullanmıyorlar, bunun da birtakım analizlerinin yapılması lazım. Dünya bu tarafa gidiyor, dönülemez bir şekilde bu tarafa gidiyor; Sanayi devrimi gibi. Klasik bir cümle ama bu treni kaçırmamız lazım. Diğer yandan, gerçekten bunu yakalayan, dönüşümü sağlayan kamu kurumlarına; ödüllendirme, teşvik etme, diğerlerine karşı bunu örnek gösterip özendirme mekanizması bulunmuyor.
UYAP şu anda Avrupa’da Türkiye’den daha fazla biliniyor. UYAP’ı detayında aslında bilmiyoruz. Talepkâr olanlara bu bilgileri aktarmamız gerekiyor.

» UYAP e-devlet kapsamında kendi dışındaki değişim dönüşümünden memnun mu?
Yeterli oranda değil. Bu arada dış kurumlarla sürekli çalışmalarımız var; hem buradaki var olan verilerimizi veriyoruz, hem de onların bize vermesi gerekenleri alıyoruz.
Ayrı bir konu: Kamu kurumlarının sistemlerini şu anda bütünleştirmesindeki yaşanan sorun çok büyüktür, her bir kurumla birebir müzakere, ikna etme süreçlerinden geçiyoruz. Bu şu demek; UYAP’ın şu anda 100 tane kuruma verilerini açması gerekiyor, 100 tane kurumun benimle görüşmesi gerekiyor, ama bunların içinde belki 30 tane kurum aslında bir tane servisi istiyor. Şu anki bütünleştirme süreçleri yanlış. Bütünleştirme konusu ayrıca masaya yatırılacak konu. Bütünleştirme en zorlandığımız, yönetmekte de çok zorlandığımız bir konu; ayrıca ele alınması gerek. E-devlet kadar önemli bir proje.

» Kamuda bulut bilişim olur mu? Peki, bulut bilişim?
Kamuda bulut bilişim olur mu? UYAP da buna çok güzel bir örnek. Bazı şirketler tartıştılar; kamuda bulut bilişim olamaz diye sonuç bildirgeleri gördük. Baştan kurguyu biz böyle yaptık. Uçtan uca iş bazlı, dosya nerede ilk sisteme giriyor, bilgi tekrarı olmasın, elektronik iş akışlarına göre gitsin, evrak sistemleri gitsin. Bu şekilde kurguyla yola çıkıldı, parça parça değil de bütünü planlayıp proje ona göre yapıldı. Başarısı da buradan kaynaklanıyor diye düşünüyorum.
Yargıdaki büyük iş sayılarıyla bilişim altyapısını kullanmasaydık; zannediyorum yargı bugün iflas etmişti! BTK’dan PTT’ye kadar 30 tane kurumla bizim bütünleştirmemiz var. Örneğin SGK’yla 7 tane servisimiz var. Bu işleyiş kısmı.
ETİKETLER : Sayı:885