e-toplum 13 TEMMUZ 2015 / 06:17

Çek kaosu karekod ile son bulacak mı?

Haziran ortasında ticari hayatta yerini alan karekodlu çekle birlikte, bir ödeme ve borçlanma aracı olan çekte reel sektörün muhtelif sıkıntılarının önüne geçmek öncelikli hedef.

Çekle ödemelerin daha güvenli hale getirilmesi amacıyla Kredi Kayıt Bürosu (KKB) tarafından Türkiye Bankalar Birliği (TBB) işbirliği ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) desteği ile geliştirilen, bu yönüyle ticari hayatta yeni bir dönem olarak tanımlanan ‘karekodlu çek’ uygulaması 15 Haziran 2015 Pazartesi günü itibariyle başladı. Temel hedef; çek ile yapılan alışverişleri daha güvenli hale getirerek ticareti kolaylaştırıp hızlandırmak. Bu uygulama ile keşidecinin, yani çeki düzenleyenin geçmiş çek ödeme alışkanlığı kolayca görülebilecek. Çeki elinde bulunduran kişi, çek yaprakları üzerinde bulunan karekodu akıllı telefonuna indireceği Findeks uygulaması ile okutarak sorgulama yaptırabilecek. Yani çek üzerindeki bilgilerde herhangi bir tahrifat yapılamayacak, yapılsa bile anında tespit edilebilecek. Bu uygulamadan yararlanmak isteyen bireyler ve şirketlerin herhangi bir yatırım yapmasına gerek bulunmuyor. Uygulamadan faydalanmak isteyenler ücretsiz olarak Findeks’e üyeliklerini gerçekleştirebiliyor. Ücretsiz üyelik sonrasında okutulan karekodlu çek başına ise 2 TL ile 4 TL arasında bir ücretlendirme söz konusu.

Findeks uygulaması işbaşında

Bu yenilikte KKB’nin tüketiciye dönük yüzü olan Findeks; reel sektör ve bireylere yönelik ürünlerin tek çatı altında sunulduğu bir finansal hizmet platformu. Burası Kredi Notu, Risk Raporu, Takipçi gibi pek çok finansal hizmeti bünyesinde barındırıyor. Findeks’in sunduğu Karekodlu Çek Uygulaması sayesinde, çeki düzenleyen kişinin kimlik bilgilerinin teyidine, çekin doğruluğuna ve dolaşımda olup olmadığına dair bilgilere ve çeki düzenleyen kişinin geçmiş çek ödeme performansı hakkındaki özet rapora ulaşılabiliyor. Karekodlu Çek; çek sahibinin bankasından talebi üzerine ve onayladığı muvafakatname ile çek ödeme geçmişini ticaret yaptığı kişiler ile paylaşmaya hazır olduğunu gösteren bir çek. Bu çeki kabul eden tacir, akıllı telefonuna kuracağı Findeks uygulaması ile çekin üzerinde bulunan karekodu sisteme okutarak, karşısındaki keşidecinin geçmişte çeklerini hangi oranda ödediği, hangi oranda çeklerinin karşılıksız kaldığı ve bu çeklerin hangi oranda sonradan ödendiği gibi adet ve tutar olarak oransal bilgileri kapsayan geçmiş çek ödeme performansı konusunda net bir bilgiye sahip olabiliyor. Raporda, keşide edilen toplam çek adet ve tutarının yüzde kaçının zamanında ödendiğini ya da ibraz edilen çeklerin toplam tutarının hangi oranda ödendiği ve ne kadarının arkasının yazıldığını adet ve tutar bilgisi paylaşmadan, yalnızca oransal olarak son 1, 3 ve 12 ay verilerine göre belirtiliyor. Kişinin toplam ciro, servet veya varlık bilgisi ise raporda yer almıyor.

Bizim için ödeme ve kredilendirme aracı

Bu yeni uygulama ile ilgili sorularımızı yanıtlayan Kredi Kayıt Bürosu (KKB) Genel Müdürü Kasım Akdeniz’in de dikkat çektiği gibi, çek, ticari hayat için önemli bir ödeme aracı. Ülkemizde ise sadece bir ödeme aracı değil, aynı zamanda bir kredilendirme aracı. Diğer ülkelerden farklı olarak, çekin vadeli satın almalarda kullanılıyor olması, Türkiye’de çekin önemini artırıyor ve bir finansman sağlama aracı haline de getiriyor. “Deyim yerindeyse, satıcı vadeli satış yoluyla alıcıya finansman sağlarken kendi sermayesini alıcı ile paylaşmakta” örneğini paylaşan Kasım Akdeniz’e göre, bu yönüyle vadeli çek, sermayeyi paylaşmanın bir yolu. Bu kredilendirme süreci içinde en önemli husus ise doğal olarak alıcının ve satıcının birbirini iyi tanıması, bilgi sahibi olması. Çünkü satıcı, aldığı çek karşılığında alıcıya bir mal vererek malın bedelini 3 veya 6 ay sonra almayı kabul ediyor. Buna karşılık, özellikle KOBİ’ler gibi yetersiz sermaye ile çalışan şirketler, alacaklarını tahsil edemedikleri durumda kendi borçlarını da ödeyemez duruma gelebiliyor. Bu durumda, Akdeniz, “Vadeli mal satan taraf bir anlamda ödeme yapılana kadar ticari itibarını, çeki keşide eden kişi ya da kuruma emanet eder. Ticari itibarınızı emanet ettiğiniz kişi ve kurumların ödeme alışkanlıklarını bilmek risk yönetimi açısından oldukça önemli” bilgisine vurgu yapıyor.

Karşılıksız çek riskini yüzde 80 azaltmak mümkün

Günümüzde sermayeyi korumanın ve güvenli bir ticari hayatın yolu iş yaptığınız, vadeli mal sattığınız kişileri tanımaktan geçiyor. Her ay ortalama 20 bin kişinin çeki karşılıksız çıkıyor ve bundan birçok kişi zarar görüyor. “Bu 20 bin kişinin çek ödemelerine bakıldığında, yüzde 80’inin geçmişte de çeklerinin karşılıksız çıktığını görüyoruz” bilgisini veren Kasım Akdeniz, karekodlu çek yapısının faydalarını şöyle özetliyor:

“Bu kişilerin çekleri kabul edilmeden önce çek raporlarına bakılması halinde olumsuz ödeme geçmişinin görülmesi ve olası zararların önlenerek riskin yönetilmesi mümkün. Karekodlu Çek ise buradaki bilgi alışverişini, karşı tarafla ilgili bilgi sahibi olma sürecini hem daha güvenli hem daha hızlı gerçekleşmesini sağlayan bir uygulama. Karekodlu Çek bu bilgiye güvenli ve hızlı ulaşımı sağlayarak ticarette güvenin simgesi olacak.”

Prestij noktası halini alacak

Çek hamilleri karekodlu çeki aldıkları anda, Findeks sistemine kayıtlı hale geldiği için keşidecinin geçmiş çek ödeme performansını pratik bir şekilde kontrol edilebilecek. Çekin üzerinde yer alan karekodun Findeks uygulaması üzerinden okutulması ile elde edilen keşideciye dair veri, keşidecinin çek ödeme alışkanlığı ile ilgili geçmişe dair bilgi belirsizliğini en aza indirgeyecek. Çek hamili açısından belirsizliği azaltacak. Uygulama ile güvenli ticarette gerekli olan ‘şeffaflık’ için önemli bir adım atılıyor. Çek üzerindeki karekod vasıtasıyla çekin keşidecisi ile ilgili erişilebilecek bilgiler, işletmelerin finansal kararlarını somut bilgiler ışığında vermelerine yardımcı olacak. Alacaklarını sağlıklı tahsil edebilen işletmelerin kendi borçlarını da zamanında ödemesi mümkün olabilecek. Yani Karekodlu Çek, alacaklı için bir güven göstergesi olurken, keşideci için de bir itibar göstergesi halini alacak. Keşideciler (çeki düzenleyenler) karekodlu çek kullanmakla tarihsel olarak ödemelerini zamanında yerine getirdiklerini, iş yaptığı kişilere gösterebilecek ve bunu avantajlı fiyat ya da avantajlı vadeye dönüştürebilecekler.

İzin verenin bilgileri karşılıklı paylaşılıyor

Sorularımıza yanıt veren Yapı Kredi Kurumsal ve Ticari Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Feza Tan, banka olarak karekodlu çek konusunda yaptıkları yatırımlar ve bu uygulamadan beklentileri hakkında bilgiler paylaştı:
“Karekodlu Çek uygulamasına geçiş, öncelikle bir takım altyapı yatırımlarının yapılmasını gerektiriyor. Biz bu çalışmalara 2014 yılında başladık. Sistemin 4 Haziran 2015 ’te duyurulmasıyla birlikte, altyapı çalışmalarını tamamladığımız karekod çekimizi müşterilerimizin kullanımına sunduk. Bu ürünün tanıtım ve bilgilendirme çalışmalarına da başlayan ilk kurumlardan biriyiz. Müşterilerimiz ayrıca şubelerimizden de ürün ve işleyişi hakkında detaylı bilgiye sahip olabilirler. Bu yeni uygulamaya göre, bankalardan karekodlu çek başvurusunda bulunan müşterilerin, Findeks sistemine de üye olması gerekiyor. Bankalardan KKB’ye düzenli olarak akan çek verisinin yanısıra, karekodlu çek ile ilgili olarak çek keşidecisinin bu sorgulamanın yapılmasına dair verdiği muvafakat bilgisi de kurulan web servis yapıları ile online olarak paylaşılıyor. Sistemin yönetimi Findeks markası altında KKB tarafından yürütülüyor. Bankaların, mevcut çek karnesi talep ve müşteriye teslim süreçlerinde bu yeni uygulamanın ihtiyaçlarını da kapsayacak bir takım revizyonlar gerçekleştirmesi gerek. Çek karnesi taleplerine karekod özelliğinin eklenmesi, çeklerin üzerine karekod basılması, müşteriden çek numarası bazında muvafakat alınması gibi revizyonların yapılması gerekiyor. Müşterilerin ise bu hizmetten yararlanabilmeleri için sadece Findeks üyesi olması ve bankalara yazılı olarak başvurmaları yeterli.”

 

 
ETİKETLER : 1030