Genel 01 ŞUBAT 2013 / 11:26

Dünden bugüne bilişime yön veren kadınlar

Augusta Ada King, Lovelace Kontesi (10 Aralık 1815 – 27 Kasım 1852):


Bilgisayar dünyasındaki ilk kadın olarak anılan İngiliz matematikçi Ada Lovelace, programlanabilir bilgisayar fikrini ortaya atan Charles Babbage’ın delikli kartlarla çalıştırdığı dokuma makinesiyle ilgili bir makale yayınlayarak bugünkü döngü ve rutinlerin temelini oluşturdu.


Lovelace’ın Babbage’nin bu makinesi ile ilgili yazdığı yazı, ölümünden 100 yıl sonra tekrar yayınlandı. Bu makaleler ilk bilgisayar ve yazılım örnekleri olarak değerlendirildi. Lovelace, daha sonra analitik makine ile Bernoulli sayılarının hesaplanmasına yönelik bir program geliştirdi. Amerikan Savunma Bakanlığı tarafından 1980 yılında geliştirilen bir programlama diline de onun onuruna "Ada" ismi verildi. Aynı zamanda 10 Aralık 2012’de Google’da Ada Lovelace anısına bir doodle yayınlandı.


Grace Murray Hopper (9 Aralık 1906 – 1 Ocak 1992):


ABD Deniz Kuvvetlerinde subay ve aynı zamanda bilgisayar bilimcisi olan Grace Murray Hopper, Harvard Mark I isimli elektro mekanik bilgisayarın ilk programcılarından bir tanesi olarak hizmette bulundu. Bu alanda öncü olan Hopper, programlama dilleri için ilk defa bir derleyici geliştirdi. Bilgisayar dünyasındaki önde gelen fütüristlerden bir tanesi olan Hopper, 1949 yılında Eckert-Mauchly bilgisayar şirketinde dünyanın ilk ticari bilgisayarı olan UNIVAC I'i geliştiren ekipte çalışmaya başladı. Hopper 1954'te şirketin otomatik programlama başkanlığına getirildi ve ekibiyle birlikte ilk derleyici tabanlı programlama dilleri olan ARITH-MATIC, MATH-MATIC ve FLOW-MATIC'i geliştirdi.


1967’den 1977 yılına kadar donanma bünyesinde Programlama Dilleri Grubu Direktörü olarak görev yapan Hopper, Deniz Kuvvetleri için COBOL programlama diline yönelik yan uygulamalar ve derleyiciler geliştirdi. "Büyükanne COBOL" takma adıyla anılan Hopper, aynı zamanda 1947 yılında Harvard Üniversitesi’nde Mark II bilgisayarı üzerinde çalışırken asistanlarıyla birlikte bilgisayar devresine sıkışan bir böcekten kaynaklanan problemi açıklarken, bilgisayar dünyasında bug olarak nitelendirilen hata kavramını da popüler hale getirdi.


Adele Goldstine (21 Aralık 1920 – Kasım 1964) ve ENIAC ekibi:


ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Computer, elektronik sayısal entegreli hesaplayıcı), elektrikle çalışan ve elektronik veri işleme kapasitesine sahip ilk bilgisayarın tasarım ekibinde görev alan Adele Goldstine, bu projeye yaptığı olağanüstü katkıyla dikkatleri üzerine çekmişti. ENIAC için bir kullanım kılavuzu hazırlayan Goldstine, programlama yöntemi elle takılıp çıkarılan fişler, kablolar ve kumanda edilen düğmelerle yapılan dünyanın ilk elektrikle çalışan bilgisayarı projesinde Kay McNulty, Betty Snyder, Marlyn Wescoff, Ruth Lichterman, Betty Jennings ve Fran Bilas ile birlikte programcı ekibin içinde görev almıştı.


Jean E. Sammet (Doğum: 1928):


Bir matematikçi ve bilgisayar bilimcisi olan Jean E. Sammet, 1962 senesinde FORMAC isimli programlama dilini geliştirdi. İlk defa yaygın bir şekilde matematiksel formüllerin sembolize edildiği FORMAC programlama dilini geliştirdiği IBM’de 27 yıl çalışan Sammet, aynı zamanda COBOL programlama dili için oluşturulan alt komitede çeşitli çalışmalar yapmıştı.


Erna Schneider:


1954 yılında Bell Laboratuvarları'nda çalışmaya başlayan Schneider, burada eski kablolu ve mekanik altyapılı telefon yönlendirme sisteminin yerini alacak yeni bir bilgisayarlı telefon yönlendirme sistemi geliştirdi. Bugün hala kullanılan sistemlerin ana prensiplerinin dayandığı bu buluşla çığır açan Schneider, kayıtlara geçen ilk yazılım patentlerinden bir tanesine sahip oldu. Erna Schneider, Bell Laboratuvarları'nda teknik bölümün başına geçen ilk kadın unvanına da sahip.


Frances Elizabeth "Fran" Allen :


4 Ağustos 1932 doğumlu Frances Allen, program dili derleyicilerin uyarlanması konusunda öncü bir bilgisayar bilimi uzmanı. Allen aynı zaman ABD’nin Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) için geliştirdiği programlama dilleri ve güvenlik kodları ile de biliniyor. Frances Allen bir IBM görevlisinin elde edebileceği en yüksek unvan olan IBM Fellow unvanını alan ilk kadın IBM çalışanı olmasının yanında 2006 yılında Turning Ödülü’nü kazanan ilk kadın unvanını da taşıyor.


Barbara H. Liskov:


7 Kasım 1939 doğumlu Barbara Liskov ise ABD’de bilgisayar bilimleri üzerine doktora derecesi alan ilk kadın unvanını taşıyor. 1968 yılında Stanford üniversitesinde doktorasını tamamlayan Liskov, MIT Mühendislik Fakültesinde Elektrik Mühendisliği ve Bilgisayar Bilimleri üzerine dersler veriyor.


Anita Borg:


Institute for Women and Technology (IWT)’nin kurucusu ve yöneticisi olan Anita Borg, 2003'ün Nisan ayında kanser yüzünden hayatını kaybetti. 1997 yılında faaliyetlerine başlayan ve Xerox tarafından desteklenen enstitü, kadınların bilimsel araştırmalara katılmasını sağlamaya yönelik çalışmalar yapıyor.


Carly Fiorina:


2000-2005 yılları arasında Hewlett-Packard’ın CEO’luğunu yürüten Fiorina, Fortune dergisi tarafından 1998 ve 2003 yılları arasında iş dünyasındaki en güçlü kadın olarak nitelendirildi. Şu anda Revolution Health Group’un yöneticiliğini ve Cybertrust isimli büyük bir bilgisayar güvenliği şirketinin yönetim kurulu üyeliği görevlerini devam ettiriyor.


Meg Whitman:


Çevrimiçi açık artırma sitesi eBay’in 1998 yılında CEO’su olan Whitman, sitenin yönetimini devraldığında 100 kişiden az olan çalışan sayısını dünya çapında 9 bin kişiye çıkarttı. Meg Whitman aynı zamanda Fortune Dergisi tarafından 2004 yılında iş dünyasının en güçlü kadını seçildi. Whitman şu anda Hewlett-Packard CEO'su olarak görevine devam ediyor.



Neelie Kroes:


Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcılığı görevini yürüten Kroes, Avrupa Komisyonu’nun BT alanındaki en etkin isimlerinden bir tanesi. Özellikle rekabet ve bilgi güvenliği konularındaki çıkışları ve yasa önerileriyle dikkat çeken Neelie Kroes, 2010 yılında Sayısal Gündem’den Sorumlu Avrupa Birliği Komisyon Üyesi görevine atandı. Avrupa pazarında teknoloji devleri arasında gerçekleşen bütün mücadeleler bir şekilde Neelie Kroes'in görev alanının içine giriyor. Bu noktada Avrupa Komisyonu adına BT alanında söz söyleyen birkaç isimden bir tanesi.


Ursula Burns:


ABD’li teknoloji şirketi Xerox’un CEO’su Ursula M. Burns, 1980 yılında makine mühendisliği alanında staj yapmak için girdiği şirkette, daha sonradan proje geliştirme ve planlama alanlarında görev aldı. Burns, 2009 senesinde CEO’luk görevine getirilmeden önce en son, Xerox’un kurumsal strateji, insan kaynakları, satış ve pazarlama operasyonları ve küresel müşterilerinden sorumlu başkanlık görevini yürütüyordu. Bu dönemde şirketin doküman yönetimi ve renk teknolojisi alanlarındaki Ar-Ge çalışmalarındaki iş planlarını yeniden oluşturan Ursula Burns, 2010 senesinde ise şirketin yönetim kurulu başkanı seçildi. 2010 yılının Mart ayında Barrack Obama tarafından Başkanlık İhracatçılar Meclisine başkan yardımcısı olarak atanan Ursula Burns aynı zamanda Forbes’un 2012 yılında ‘Dünyayı yöneten 100 kadın’ listesinde 17’inci sırada Fortune’ın 2012 yılında yayınladığı ‘İş dünyasındaki 50 en güçlü kadın’ listesinde ise yedinci sırada yer aldı.



Ginni Rometty


1981 yılında IBM kariyerine başlayan Ginni Rometty bugün IBM’in Yönetim Kurulu Başkanlığı ve CEO’luğunu yapıyor. IBM’in dünya pazarında uyguladığı küresel stratejilere öncülük eden Rometty, 2015 yılında IBM’in toplam gelirinin yüzde 30’unu karşılaması beklenen Gelişen Pazarlar organizasyonunu kurdu. Bilgisayar bilimleri ve elektrik mühendisliği alanlarında eğitim görmüş olan Rometty, sekiz yıldır aralıksız olarak bulunduğu Fortune dergisinin ’50 en güçlü işkadını’ listesinde 2012 yılında ilk sırayı aldı. Forbes dergisinin ‘Dünyanın en güçlü 100 kadını’ listesinde ise aynı yıl içerisinde 15’inci sırayı aldı.



Eva Chen


1988 yılında kurulan Trend Micro’nun kurucu ortaklarından olan Eva Chen, 1988-1996 yılları arasında başkan yardımcısı ve 1996-2004 yılları arasında CTO olarak görev yaptı. 2004 yılının sonlarında CEO olarak görevlendirildi. Forbes tarafından 2012 yılında Asya'nın En Güçlü 50 İş Kadını arasında gösterilen Eva Chen, V3 Magazine tarafından 2012 yılında Teknoloji alanında en başarılı ilk on kadını arasında gösterildi. Aynı zamanda CRN tarafından 2009 yılında sektördeki en etkili ilk 100 yönetici listesinde yer aldı. Chen, Texas Üniversitesi'nde işletme yönetimi ve yönetim bilgi sistemleri dallarında yüksek lisans ve Taipei'deki Chen Chi Üniversitesi'nde felsefe eğitimi aldı.


Sun Yafang


1999 yılından beri Huawei’nin yönetim kurulu başkanlığını yapan Sun Yafang, şirketin pazarlama, Ar-Ge ve insan kaynakları politikalarındaki yönetim anlayışıyla birlikte 2011 yılında şirketin 1,8 milyar dolarlık net kâra ulaşmasındaki en büyük etkenlerden bir tanesi oldu. 1989 yılında Huawei bünyesinde görev alan Yafang’a, 2012 Mayıs ayında Uluslararası Telekomünikasyon Birliği tarafından Dünya Telekomünikasyon ve Bilgi toplumu Ödülü verildi.