Genel 03 ARALIK 2012 / 11:44

Uluslar, çok uluslu şirketlerin peşini bırakmamaya kararlı

Ülkemizde de sıkça dile getirilen konulardan biri olan Google ve benzeri şirketlerin vergi ödememesi, Avrupa’daki bazı ülkelerde de kamu kurumlarınca adaletsiz bulunuyor. Örneğin Google, Britanya’da 4 milyar dolardan fazla gelir elde etti. Bunun karşılığında 10 milyon dolardan daha az vergi ödedi.
İnternet üzerinden iş yapan şirketlerin vergilendirilmelerinin önündeki bu engeller Türkiye’de de sıkça karşımıza çıkıyor. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım, Google’ın ülkemizdeki etkinliğinde Google yönetimini uyardı ve Türkiye’deki temsil yapısını büyütmesini istedi. Ayrıca Yıldırım, Google’ın her şeyi arayabildiğini ancak vergi dairesini aramadığını belirterek eleştirilerini sunmuştu.
Çoğunlukla ABD merkezli olan çok uluslu internet tabanlı Google ve Amazon gibi şirketlerin Avrupa’da çok az, hatta bazı yerlerde hiç vergi ödememesi milyarlarca dolarlık gelir elde edilen kıtada ele alınmaya başlandı.
Geçtiğimiz hafta Britanya Parlamentosu üyelerinden Margaret Hodge, Google, Amazon ve Starbucks temsilcilerine “Britanya’da vergi ödemekten kaçınmayı sağlayacak hesap oynamalarını neden gerçekleştiriyorsunuz?” sorusunu yöneltti.

Fransa Amazon’a faturayı gönderdi bile
Fransa’daki veri toplayıcı kurum daha da ileri giderek şirketlere vergi cezası kesmeye başladı. Amazon’un verdiği bilgilere göre, 2006’dan 2010’a kadar geçen sürede Amazon’un Fransa’da elde ettiği gelirlerin vergisi ve cezasını ödemesi konusunda bir fatura ellerine ulaştı. Birçok uluslararası şirket için benzer yaptırımların Fransa’da gerçekleştirilmesi bekleniyor. Geçtiğimiz hafta Fransız Hükümeti Sözcüsü Najat Vallaud-Belkacem, “İnternet özgürlük alanı olabilir ama kanunsuz bir alan olmamalı” açıklamasında bulundu.
Dev şirketler yasa dışı hiçbir şey yapmadığını açıklayarak kendilerini bu sorundan kurtarmaya çalışıyor. Yine de Avrupa’daki yüzde 10’dan 30’a kadar değişen, farklı vergilendirme sistemlerini oldukça verimli kullanan bu şirketler, kıtada en düşük vergi ödemek için tüm yasal boşlukları değerlendiriyor.
Google İrlanda’da vergi avantajından faydalanıyor
Örneğin, bizim de vergilendirilmesini istediğimiz Google, Avrupa’daki merkezini İrlanda’da tutuyor ve bu bölgede vergi oranı yüzde 12,5 seviyesinde. Google’ın özel anlaşmalarla bu vergi oranını daha da aşağıya çektiği de biliniyor. Avrupa çapında kim Google’ın başlıca geliri olan reklam alanlarından satın almak isterse İrlanda üzerinden faturalandırılıyor. Yerel ofislerde finansal işlemler gerçekleştirilmiyor. Süreç Türkiye’de de benzer şekilde işliyor.
Sadece Britanya’da Google’ın geçtiğimiz yıl 4 milyar dolar gelir elde ettiği açıklanırken, şirket gelirini yalnızca 629 milyon dolar olarak gösterdi. Şirketin Britanya’da elde ettiği kâr 31 milyon pound olarak gösterilirken, yalnızca 6 milyon pound vergi ödediği kaydedildi.
Google’ın Kuzey ve Orta Avrupa’dan Sorumlu Başkan Yardımcısı Matt Brittin, “Faaliyet gösterdiğimiz her ülkede yasal olarak belirlenen tüm vergiyi ödüyoruz” açıklamasında bulundu. Buna karşılık Avrupa’daki yetkilililer Google, Amazon ve Starbucks gibi şirketlerin yasalar uysa da “ahlaksız” davrandığını dile getiriyor.

Amazon, Lüksemburg’taki merkezinden sadece 8 milyon avro vergi ödüyor
Fransa’dan 252 milyon dolarlık vergi faturası alan Amazon ise Avrupa’daki merkezini Lüksemburg’ta konumlandırıyor. Lüksemburg’taki vergilendirme avantajları bu küçük Avrupa ülkesini cazibe merkezi haline getiriyor. Amazon geçtiğimiz yıl Avrupa çapında 9.1 milyar avro (11.6 milyar dolar) gelir elde ettiğini açıkladı. Şirket 20 milyon avro kâr göstererek yalnızca 8 milyon avro vergi ödedi. Amazon’dan alışveriş yapıldığında yine faturalandırma Lüksemburg’taki ofis üzerinden gerçekleştiriliyor.
Fransa’da çıkan haberlere bakıldığında Fransız hükümetinin, Google için de veri ve gecikme cezalarından oluşan 1.7 milyar avroluk bir fatura hazırladığı görülüyor. Google ise henüz konuyla ilgili bir fatura almadığını kamuoyuyla paylaştı. Google kestiği faturaları İrlanda üzerinden gösterirken, Fransa bunu kabullenmeyerek şirketin burada bir varlığına göre hareket etmeye çalışıyor.
AB görüşmelerinden sonuç çıkmadı
Bu yılın başında Avrupa Parlamentosu Avrupa Birliği içinde çok uluslu şirketlerin vergilendirilmesiyle ilgili bir anlaşma üzerine görüşmelerini sürdürmüş ancak anlaşma sağlanamamıştı. Zira ülkeler çok uluslu şirketlerin gönüllü mü yoksa denetime tabi tutularak mı vergi ödemesi gerektiğine karar veremedi.
Bu ay ise Britanya, Almanya ve Fransa yetkilileri bir araya gelerek görüşmelerde bulundu. Bu ülkelerin “iş yapmaya açık ekonomiler bulundurduğu, bu sebeple yatırıma açık oldukları ancak yatırım ve istihdam sağlamanın dışında vergi de ödenmesi gerektiği” sonucu ortaya çıktı.
Avustralya kendi ülkesindeki işlemlerin oradaki ofisten yürütülmesini istiyor
Çok uluslu dev şirketlerin vergi karmaşası yaratmasına tepki gösteren tek kıta Avrupa olmadı. Avustralya’da da benzer bir konu gündeme gelirken, Apple’a 29.5 milyon dolarlık bir fatura kesildiği basına yansıdı. Apple henüz konuyla ilgili bir açıklamada bulunmadı. Ülkede Google’ın Hollanda ve İrlanda üzerinden fatura keserek vergiden kaçtığı için yaptırıma gitmesi gündeme geldi. Sidney’de Avustralya Hazinesi adına konuşan David Bradbury, vergi kurallarının “kazanç sağlanan ülkede vergi ödenmesi” şeklinde düzenleneceğini belirtti ve ekledi:
“Avustralya’da Google üzerinden reklam gerçekleştiren şirketler Avustralya yasalarına uygun olarak kurulan Google Avustralya ile çalışmalıdır. Reklam ödemeleri hâlâ Google’ın İrlanda ofisi üzerinden faturalandırılıyor.”
Hemen hatırlatalım Avustralya’daki vergi oranı yüzde 30 ancak İrlanda’da yüzde 12,5. Google ise konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Avustralya ekonomisinin gelişmesine katkı sağlayacak binlerce işin çevrimiçi ortamda gelişmesine yardımcı oluyor, milyonlarca Avustralya vatandaşına ücretsiz hizmet veriyor ve 650 kişiyi doğrudan istihdam ediyor” dedi.
Google vergiden nasıl kaçıyor?

Küreselleşmenin etkin olduğu günümüzde internetin de yaygınlaşmasıyla vergilendirme en önemli sorunlardan biri haline geldi. Uluslararası anlaşmalara bakıldığında işletmenin bulunduğu fiziksel konumda elde ettiği kâr üzerinden vergilendirilmesi gerekiyor. İnternet tabanlı iş yapan şirketlerin faydalandığı iki nokta bulunuyor:
- Vergilendirme sürecinde müşterinin nerede olduğuna bakılmıyor,
- İşlemin nerede gerçekleştiği de önemsenmiyor.
Google ise bu konudaki eleştirilere, ekonomik değerin çoğunu ABD’deki Silikon Vadisi’nde yarattığı cevabını veriyor. Şirkete göre, arama motoru ve diğer hizmetlerin arkasındaki bilişim algoritması buradaki mühendisler tarafından üretiliyor. Bu nedenle de şirketin ödediği vergilerin çoğunun ABD hazinesine gitmesinin normal olduğu söyleniyor. Avrupa Birliği yasalarına göre 27 Avrupa ülkesinde satış yapacak şirketlerin Avrupa’daki yalnızca bir ülkede merkezlerinin bulunması yetiyor.
ETİKETLER : Sayı:898