Dosya İş Zekâsı 09 EYLÜL 2013 / 08:26

Sektör bazlı ilgi, genele yayılıyor

Türk şirketlerine bakıldığında, özellikle telekom ve finans başlığında iş zekası çözümlerine yönelik yatırımlar öne çıkıyor. Bu yatırımın, maliyet başta olmak üzere sunduğu farklı avantajlar KOBİ’ler için de fırsat sunuyor.

İş zekâsı uygulamaları aslında şirketlerin kuruluşlarından beri ihtiyacı olan çözümler olmalarına rağmen, ülkemizde genellikle belirli bir olgunluğa ulaşan şirketler tarafından tercih ediliyor. Türk şirketlerinin de iş zekâsı uygulamaları ile gittikçe daha da yakından ilgilendiği görülüyor. Büyük kurumsal yapılar daha bütünleşik iş zekâsı çözümlerini tercih ederken, İnnova Bilişim Çözümleri İş Çözümleri Direktörü Feyza Narlı’ya göre, orta boy şirketlere doğru inildiğinde, öncelikle sadece CRM, İK, tedarik gibi belli bir veya birkaç iş fonksiyonunu hedefleyen çözümlere yatırım yapıldığı görülüyor. Narlı, bir kez iş zekâsı uygulamalarını kullanmaya başlayan kurumların, yenilikleri de yakından takip etmeye başladığını gözlemlediklerini vurguladı. Şirketin durumunu anlık olarak gözlemlemek isteyen çoğu Türk yönetici iş zekâsı ürünlerine büyük ilgi gösteriyor. Navigator İş Zekâsı Çözüm Yöneticisi Pelin Gürel Berksoy’a göre, bu vizyonda olan şirketler ile başarılı iş zekâsı projeleri gerçekleştiriliyor. Bu yazılımlar ile hedeflenen ‘kullanıcıdan bağımsız, belli standartları sağlayan, her an ulaşılabilecek, hızlı ve güvenilir veriyi sağlamak’, birçok şirketin gündeminde. Müşteri adedi fazla olan büyük ölçekli şirketlerin iş süreçleri de bu ölçekte karmaşık olabiliyor. Ereteam Genel Müdürü Kutlay Şimşek’in de dikkat çektiği gibi, dolayısıyla bu durum bu ölçekteki kurumların iş zekâsı uygulamalarına yönelimini tetikliyor. Bir tarafta da, yeniliklere ayak uydurma konusunda iş zekâsı uygulamalarına geçen şirketler arasında bir rekabet var ve Şimşek, “Yeniliklere olan eğilimi; kazanılacak yeni yetenekler kadar, rakip şirketin yaptığı yatırımlar da etkilemekte” dedi.
“Türkiye’de büyük ve orta ölçekli birçok şirkette bilgiye dayalı yönetim anlayışı her geçen gün daha da artıyor” diyen Obase Genel Müdürü Dr. Bülent Dal’a ek olarak, SAS Türkiye Analitik Çözümler Lideri Özlem Akpınar, “Özellikle son dönemde, veri yönetimi, analitik ve raporlama konularının üzerine hızlı performanslı analitik ve ‘in-memory’ çözümlerini yoğunluklu olarak konuşmaktayız” yorumunu yaptı.
Anadolu Bilişim Hizmetleri Kurumsal Uygulama Hizmetleri Müdürü Atakan Karaman, günümüzde iş zekâsı uygulamaları Türk şirketleri arasında, dünya geneline kıyasla çok yüksek bir kullanım seviyesine sahip olmasa da, şirketlerde faaliyet sonuçları sadece ay sonu itibariyle ne kadar ciro ve kâr yapıldığına bakılarak değerlendirirken, “Önümüzdeki dönemde nasıl daha fazla ciro ve kâr yaparım?” sorusunun cevabında iş zekâsı ihtiyaçlarının ortaya çıkacağı kanısında.
Oracle ECEMEA Analitik Çözümler İş Geliştirme Direktörü Ali Rıza Kuyucu, özellikle bankacılık, telekomünikasyon, mağazacılık gibi sektörlerdeki şirketlerin veri ambarı ve raporlama teknolojilerine yatırım yapmış durumda olduğunu belirtti. Bu sektörler şu anda değişik departman bazlı ihtiyaçlar, analitik çözümlerin daha verimli kullanılması ve oluşan farklı tipteki verilerin yorumlanması üzerine çalışıyorlar. Ancak Kuyucu, şu yorumu da ekledi: “Türk şirketleri, teknolojiyi yakın takip ediyor ve uyum sağlamaya çalışıyor, ancak bazı durumlarda iş ihtiyacı ve faydası doğru belirlenemiyor ve bu teknolojileri kullanacak personele yatırım yapılmayabiliyor. Analitik uygulamalar, iş birimleri tarafından sahiplenilip BT tarafından desteklenmesi gereken projeler ama bazen bunun tersini görebiliyoruz.”
Yatırımlar gün be gün artıyor
2012 yılının verilerine bakıldığında, büyük veri ve veri analitiği eğilimlerinin güçlenmesiyle veri ambarı ve iş zekâsı kategorisi gelirlerinde artış eğilimi gözlemleniyor. “Bu başlıktaki gelirlerin 2011 yılındaki seviyesi 45 milyon TL civarındayken, 2012’de önemli bir artışla 70 milyon TL seviyelerine gelmesi çok çarpıcı” yorumunu yapan itelligence Analytics Genel Müdürü Serdal Mermer’in de belirttiği gibi, Türkiye’de özellikle kurumsal strateji yönetimi, bütçe ve planlama, konsolidasyon, analitik raporlama gibi başlıklardaki talepler doğrultusunda iş zekâsı ön plana çıkıyor.

Bunların haricinde, kurumlar artık her türlü platform ve ortam üzerinden bu fonksiyonları yürütebilecekleri teknolojileri de kullanmak istiyor. Özellikle mobil olarak kullanılan erişilebilir iş zekâsı teknolojileri bu alanda öne çıkıyor.
İş zekâsı uygulamalarının yaygınlaşması, şirketlere sağladığı katkının kendileri tarafından tespit edilebilir nitelikte olması, şirketleri motive ederken, Bizcon İş Analitikleri Direktörü Özgür Yavuzkara’nın da belirttiği gibi, bu alana yönelik BT yatırımlarını da teşvik ediyor. Bu farkındalık yaratma arzusu, şirketler arasında bu tip uygulamaların hızla artmasını sağlıyor.
Arete Danışmanlık İş Analitikleri ve Teknoloji Grup Yöneticisi Onur Bekmezci’ye göre, iş zekâsı uygulamaları, tüm şirketlerin ihtiyaç duyduğu uygulamalar olmasına rağmen, ülkemizde çoğunlukla büyük ölçekli şirketler tarafından tercih ediliyor. Bunun temel sebebi, BT maliyetlerini kısmak. Ancak her geçen gün ülkemizdeki şirketlerin iş zekâsı uygulamalarına yatırımlarının arttığı da bir gerçek.
İş zekâsı çözümlerinin başarıyla uygulanması için, bir vizyon çerçevesinde yeterli kurumsal olgunluğun oluşması şart. KoçSistem Ar-Ge ve İş Uygulamaları Danışmanlık Direktörü Ömer Özgür Çetinoğlu, bu gerçek ışığında Türkiye’de büyük ölçekli şirketlerde kurumsal kültürün olgunluğa erişmesi ile iş zekâsı çözümlerinin büyük oranda yaygınlaştığını belirtti. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde ise, yazılım- donanım maliyetlerinin de yüksek kalması nedeniyle beklenilen oranda yaygınlaşmadı. Çetinoğlu ekledi: “Bulut çözümleri ve teknolojik gelişmelerle iş zekâsı donanım ve yazılım yatırım maliyetlerini düşürecek yeni modeller oluştu. Bu da iş zekâsı çözümlerinin KOBİ’lere yaygınlaştırılmasında önemli rol oynayacak.”
Sektörel ilgi giderek yayılıyor
Türkiye’de iş zekâsı uygulamalarını uzun yıllardır kullanan ve sürekli yatırım yapan ve bu uygulamalardan ciddi kazanımlar eden kurumlar söz konusu. Aktek İş Zekâsı Uzman Proje Yöneticisi Birol Çavuş’un verdiği bilgiye göre, bu kurumlar özellikle bankacılık, perakende sektörlerinde toplanıyor. Komtaş Bilgi Yönetimi Genel Müdürü Yüksel Çomak da şu bilgileri ekledi:
“Finans penceresinden bakarsak, bankaların ürün odaklı yaklaşımdan müşteri odaklı yaklaşıma geçmesi ile birlikte, müşteri değerinin tespiti, müşteriyi elde tutma, müşteriye sunulabilecek doğru ürünün tespiti gibi noktalar artık neredeyse tüm bankalar tarafından kullanılır hale geldi. Bankalar operasyonal iş süreçlerine iş zekâsını birçok noktada dahil ettiler. Sigorta kurumları nispeten biraz geriden gelmekle birlikte, son birkaç yılda özellikle veri yönetimi alanına ciddi yatırım yaparak iş zekâsı sistemlerinin altyapısını kurdular. Bazı sigorta şirketleri ise bir adım öne geçerek veri madenciliği alanında uygulamalar geliştirmekte ve kullanmakta. Telekom ve perakende kurumlarında müşteri algısının ve ihtiyaçlarının yönetilmesi süreçlerinde birçok noktada iş zekâsı kullanılırken, operasyonal verimlilik açısından birçok noktada da iş zekâsı kullanılmakta.”
Öte yandan, Türkiye’deki şirketlerin ERP’ye ilgisi son yıllarda oldukça yüksek. Fakat Model Kurumsal Çözümler Genel Müdürü Atila Zeybek’in de belirttiği gibi, ERP projelerinin başarıya ulaşma oranı biraz daha düşük. Bunun en büyük nedeni ise temel ihtiyaç analizinin iyi belirlenememesi, yönetici seviyesindeki kişilerin ERP disiplinini, ticari program ile karıştırmaları ve ERP’nin işletmelerinin sinir sistemi anlamına geldiğini fark edememeleri. “Şirketler, programı alırken ne beklediklerini tam olarak ortaya koyamıyorlar” eleştirisini yapan Zeybek, şöyle devam etti:
“Kurumların, günümüz şartları değerlendirildiğinde her geçen gün, uyarlama esnekliğine, kullanım ve öğrenim kolaylığına sahip, sağlam bir altyapı üzerinde çalışan ve tecrübeli bir ekip tarafından desteklenen kurumsal çözümlere daha fazla ihtiyaç duyulduğunun farkına varmaları gerekiyor. Aynı zamanda müşteri ilişkileri yönetimi, tedarik zinciri yönetimi, operasyonel planlama, dış uygulamalarla bütünleşme ve esnek veri analizi araçlarına sahip açık kaynak kodlu çözümlerin de bir bütün olarak iş süreçlerine devrimsel bir boyut kattığını kabul etmeleri gerekiyor. Bu kritik farkındalık eşiği sonrasında, kurum özelinde temel ihtiyaç analizinin iyi belirlenmesi, bu ihtiyaçlara göre uzun vadeli çözümlerin araştırılması, yönetici seviyesindeki kişilerin kararlılığı ve ERP gibi iş zekâsı çözümlerinin, işletmelerin sinir sistemi olduğunun tüm çalışanlar düzeyinde anlaşılması bu yapının oturtulmasında önem taşıyor.”

ÜRÜN SAĞLAYICILAR BİRLİK OLSA…

IBM Türk İş Analitiği Satış Lideri Merve Göral’ın da belirttiği gibi, tüm potansiyeline rağmen, ülkemizde iş zekâsı uygulamalarının pazar büyüklüğü halen Avrupa pazarının gerisinde. Bunda kurumların birçoğunun bu tarz uygulamaları “olsa da olur” yaklaşımıyla değerlendirmesinin payı çok yüksek. Göral, burada tüm ürün sağlayıcıların ortak hareket ederek, kurumlarda iş zekâsı farkındalığını arttırmaya çalışması ve bu tarz uygulamaların yatırımının geri dönüşünü gösterebilmesi gerektiği kanısında.

SÜREÇLERDE TAM VERİMLİLİK

Kuruluşlar tarafından oluşturulan ve kullanılan bilgilerin çok büyük bir oranı, içerik içerisinde bulunan yapılandırılmamış veriler ve yapılandırılmış verilere kıyasla daha hızlı artıyor. Yakın gelecekte bu yapılandırılmamış verileri analiz ederek bilgilerden anlam çıkartmak, ERP Komitesi Koordinatörü M. Göker Sarp’ın da dikkat çektiği gibi, karar alıcıların daha hızlı ve daha bilgiye dayalı kararlar almaları için kullanımı yaygınlaşacak. “İş zekâsı çözümlerinin kullanımı Türkiye’de giderek yaygınlaşıyor” diyen Sarp, Türkiye’deki şirketlerin birçok sürecinde verimlilik sağlayan bu yapının, rekabeti analitik boyuta taşıyabildiğini ve kârlılıklarını denetleyebilir hale geldiklerini hatırlattı.

YENİ NESİL YÖNETİCİLERİN İLGİSİ

İş süreçlerini oturtmuş, ERP ve CRM gibi uygulamalarla süreçlerini kontrol altına almış kurumların bir sonraki ihtiyaçlarının başında iş zekâsı çözümleri geliyor. “Kurumlar ellerindeki bilgi ile analizler yapıp satış, üretim, tedarik ve işgücü planlaması yapmanın önemini görerek hareket etmeye, son dönemde bu amaçla daha fazla iş zekâsı çözümlerine yönelmekte” diyen Smartiks İş Analitiği Birim Müdürü Bilal Teber, şunları söyledi:
“İşletmelerde vizyonel yeni nesil yöneticilerin görev başına geliyor olmasının etkisi ile iş zekâsı Türkiye’deki şirketlerde daha ön plana çıkmaya başladı. Bunu sonucunda, iş zekâsı uygulamaları, orta ve büyük ölçekli işletmeler için önemli bir karar destek aracı haline gelmekte. Türkiye’de sürekli gözardı edilmiş olan, yatırımların geri dönüşüm oranı (ROI) ve toplam sahip olma maliyeti (TCO) bakımından konuyu ele alan bu yeni nesil yöneticilerin etkisi ile, önümüzdeki yıllarda iş zekâsı çözümlerinin öneminin gittikçe artarak devam edeceğini öngörüyoruz.”
ETİKETLER : Sayı:937