Ocak 2013 03 OCAK 2013 / 11:11

BT yatırımlarında gelişen çerçeve

Küresel ekonomik gelişmeler BT yatırımlarında öncelikleri etkileme gücüne sahip. Şirketlerin de, gelişen teknoloji ve bireysel teknoloji kullanımının gelişimi ışığında BT yatırımları giderek farklı bir içeriğe kavuşuyor.

Geçmişin liderleri, varolan iş kavramlarını BT’ye uyarlamaya çalışır, ‘e-’ yapılar inşa etmeye odaklanır. İş hayatı günümüzde hiç olmadığı kadar dijitalize olmuş durumda, ama bu geleneksel yöneticilerin ‘dijitale’ yaklaşımı sadece eski teknolojileri baz alan varolan iş modellerini biraz geliştirmeye çalışmaktan öteye geçemez. Buna karşılık, ‘dijital liderler’ teknolojiyi çok detaylı bilen yöneticilerden oluşur ve değer, gelir, tüketici ilgisini geliştiren dijital işler inşa etmek için yine dijital teknolojileri kullanarak yeni değerler ve gelir modelleri ortaya koyarlar. Günümüzün ‘dijital iş dünyası’, reklam ve iş modellerinin çok ötesinde bir yapı. İş yapısını tepeden tırnağa değiştirmenin temelinde artık ‘şeylerin interneti’ felsefesi var. Yani artık bir bölümü değil, şirketin felsefesinden faaliyetlerine her şeyini dijitale döndürme zamanı.
Gartner’ın konuyla ilgili hazırladığı ‘Digitilazing the Business’ araştırmasına göre, geleneksel mağazalar, kanallar ve ürünleri sadece dijital birer kopyasını yapmakla yetinen bir şirket için dijital teknoloji de bütünleştirme ve otomasyondan öte bir anlam taşımaz. Bu da sayısallaştırmanın bir yolu ve BT teknolojileri şirket operasyonları ile bütünleşiyor. Ama Gartner araştırmasına göre bu, buzdağının sadece görünen yüzü. Şirketler, faaliyetlerine teknolojiyi katma konusunda bir deneyim elde etti, Gartner araştırmasına göre de bu açık bir gerçek. Ama genel olarak yeni değer ve gelir kaynakları oluşturmak için sayısal teknolojiyi kullanma konusunda bir eksiklik var. Gartner’ın ‘sayısallaştırma’ olarak adlandırdığı bu süreç giderek önem kazanıyor.
Rapora göre ‘sayısal olmak’ iki anlama sahip. İlki teknik, ikincisi de iş odaklı. Sayısal değişimler; adından da anlaşılacağı üzere teknik detayları içeriyor ve kaynakların sayısala dönüştürülmesi başlığında uygulamaları içeriyor. E-kanallar, e-mağazalar ve mobil teknolojiler önyüzdeki sayısal süreçleri kapsıyor ve gerçek bir ‘sayısal iş’ anlamına da gelmiyor. Çünkü rapora göre, sayısal teknoloji değer ve gelirin temellerini değiştirmiyor. Bunun bir örneği olarak Gartner, bir e-mağazanın hala klasik iş süreci ve yapılanması şeklinde oluşturulmasını, somut bir dükkan gibi değerlendirilmesini gösteriyor.
Sayısal deneyim ise iş odaklı ve gelir, değer elde etmek için hangi iş modelinin kullanılabileceğini ortaya koyuyor. Sayısallaştırılmış bir iş, geleneksel tabanlı iş modellerinin üstüne kurulunca yetersiz kalan sayısal kaynakları daha kapsamlı bir değer zinciri olarak ele alıyor, bu yönüyle de gelir getirmede daha başarılı sonuçlar ortaya koyuyor.

İşte bu açıdan bakıldığında, raporda da dikkat çekildiği gibi, dijitalize bir iş oluşturmak, klasik bir operasyon modeli üstüne sadece bir web sitesi kurgulamaktan çok daha fazlasını içeriyor.

Raporun da dikkat çektiği gibi, birçok şirket kendine zaten bir ‘web bakımı’ yaptırdı. Bundan sonra ise tüketici değerini ve gelir yapısını dijitalize olmuş kaynaklardan farklı yönetmek, daha derine inip, kurum bütününde yeni bağlantılar ve yetenekler yaratmak gerekli hale geliyor. Bu da, BT’nin sayısal bir inovasyonu sergilemesi için de bulunmaz bir fırsat. Sayısal bir iş; kurumsal yapının tüm noktalarında bağlantı anlamını taşır ve araştırmaya göre, bu bağlantılar da geliştirme sürecinde gelişiyor, çapraz-fonksiyonel ekiplerin spesifik ürün, hizmet veya teknolojiler yerine, genel olarak iş verimine odaklanmasıyla ortaya çıkıyor. Gartner araştırmasına göre bu yaklaşım, daha sağlam bir değişim kültürünü ürün, hizmet, bilgi, altyapı, müşteri deneyimi, uygulamalar gibi sayısız başlıkta ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, şirkete dışarıdan bakmayı içeren bu yaklaşım, müşteri deneyiminin de her birimin, her toplantının önceliği olmasını sağlıyor.

Doğru bilinen yanlışlar

Deloitte’un ‘CIO and information technology myths’ (CIO ve BT efsaneleri) isimli araştırması, yıllar öncesinin CIO’ları ile bugün bir CIO’nun sahip olması gereken vasıfların, özellik ve niteliklerin nasıl değiştiğini gösteriyor. 10 maddelik liste ‘geçmişi unutup, bugünün CIO kurallarına göre yol almanın gerektiğini’ ortaya koyuyor.

1) CIO’nun iyisi baş teknolojisttir / Doğrusu; iyi CIO’lar iş liderleridir ve karmaşık teknoloji hizmetlerini yöneterek şirkete değer sağlarlar.
2) BT stratejisi, iş stratejisini izler / Doğrusu; iş ve BT stratejisi çok yakın ilişkiye sahiptir. İş stratejisi geliştirme ve planlama süreçlerinde CIO’nun da yer alması gereklidir.
3) Kurumsal mimari BT için, BT tarafından yönetilir / Doğrusu; kurumsal mimari iş odaklı bir aktivitedir, iş ve BT başlıklarında sonuçları buluşturur.
4) BT maliyetleri yüksektir / Doğrusu; birçok şirket BT’ye gerçekte ne kadar para harcadığını veya bu harcamayı neden yaptığını bilmez, bunu tam olarak anlamaz.
5) BT değer yaratmaz / Doğrusu; BT bir şirketin hem tüm maliyetlerini azaltarak hem de yeni ürün ve hizmet yaratarak değer yaratmasını sağlar ve tüm bu adımlar gelirlerin artmasına yardımcı olur.
6) BT yatırımı konusunda BT birimi önceliklerini belirlemeli ve kararlar almalıdır / Doğrusu; iş liderleri BT yatırım önceliklerini belirlemede ve bunların yönetiminde aktif katılımcı olmalıdır.
7) BT geliştirme ekibinin performansını ölçmek mümkün değildir / Doğrusu; BT performansı, iş verimine karşı ölçülmelidir. Daha etkili bir yapı için bütünsel ve iş odaklı bir bakış açısı önem taşır.
8) BT becerisi için yürütülen savaş, ciddi bir tehdittir / Doğrusu; insan kaynağına en doğru yaklaşım, kurumsal bazda doğru BT yeteneklerine doğru zaman ve yerde erişimi de sağlar.
9) Dışkaynak kullanımı, hızlı bir onarımdır / Doğrusu; dışkaynak kullanımı ile hızlı bir düzeltme yapmak, uzun vadede büyük sıkıntıları beraberinde getirebilir. Nelerin gerçekten dışkaynak ile edinilmesi gerektiğine bakıp, faydalar etrafında bir işbirliği oluşturmak gerekir.
10) Büyük sistem değişimleri her zaman başarısız olur / Doğrusu; iş odaklı BT dönüşümleri zorludur, ama bu yapıda başarılı sunumlar yapıp, şirketi tepeden tırnağa dönüştürebilmek de mümkündür.

Ekonomik büyümenin kapsamlı etkisi

Forrester tarafından hazırlanan ‘Global Tech Market Outlook 2012 to 2013’ (Küresel Teknoloji Pazarına Bakış, 2012-2013) isimli rapor pazardaki eğilime dair önemli verileri ortaya koyuyor.

• Küresel ekonomik yavaşlama, BT yatırımlarını, bu konudaki harcamaları da sınırlı tutan temel etken. Özellikle Avrupa şirketlerinin bu konudaki hassasiyetine karşılık, ABD, Asya Pasifik bölgelerinde yüzde 4’lerde, Güney Amerika, Afrika pazarlarında ise yüzde 9’lara varan büyüme beklentisi var.
• BT yatırımlarında geleneksel uygulamalardan ziyade, rapora göre, mobilite, bulut, akıllı cihaz gibi başlıklarda artan harcamalar kendini gösteriyor. Rapora göre, sunucular, ERP yazılımları, veritabanı yönetim yazılımları gibi geleneksel teknoloji satın almalar toplam BT yatırımlarında gerilemeye başlayacak. Bunların yerini ise hizmet olarak yazılım (SaaS) uygulamaları, mobil cihazlar ve tabletler, analiz ve büyük veri uygulamaları, akıllı süreç uygulamaları alacak. Raporda gibi yeni teknolojilerin her birinde çift haneli büyüme rakamlarına ulaşılması beklentisine dikkat çekiliyor.
• Raporda, The Economist’in 4 Ağustos 2012 tarihli sayısında yer alan bir makalede işlenen küresel büyüme tahminlerine de dikkat çekiliyor.

2011 (%) 2012 (%) (*) 2013 (%) (*)
ABD 1,7 2,1 2,0
Kanada 2,5 2,1 2,3
Meksika 4,0 3,7 3,8
Brezilya 2,7 2,0 4,2
Almanya 3,1 0,8 1,1
İngiltere 0,7 -0,2 1,3
Fransa 1,7 0,2 0,6
İtalya 0,4 -2,1 -0,4
İspanya 0,7 -1,6 -0,7
Hollanda 1,3 -0,8 0,5
İsviçre 1,9 1,2 1,4
İsveç 4,0 0,9 1,8
Rusya 4,3 3,8 3,9
Türkiye 8,5 3,0 4,0
Suudi Arabistan 6,8 5,3 4,5
Güney Afrika 0,7 2,8 3,5
Japonya -0,7 2,3 1,4
Avustralya 2,0 3,2 3,1
Çin 9,2 8,2 8,5
Hindistan 7,2 6,6 7,4

Kaynak: The Economist’in görüştüğü ekonomistlerin ortalama tahmini