Yazarlar 27 NİSAN 2010 / 14:14

Bireyler çalışır, ekipler kazanır!

Hayatınızda kaç farklı takımın üyesi olduğunuzu hiç düşündünüz mü?  Peki hangi takımda hangi aşamadasınız bilmek istemez misiniz? Eğer bu aşamaların neler olduğunu, hangi zorlukları barındırdığını bilirsek, içinde veya çevresinde bulunduğumuz birçok takımın daha kurulmadan dağılmasını engelleme şansımız olabilir.  Yıllar önce eğitim psikoloğu Bruce Tuckman bu aşamaları tanımlamış. Tuckman, 1965 yılında iyi bir takım olmanın dört aşaması olduğunu söylemiş ve bu aşamaları Forming, Storming, Norming, Performing olarak adlandırmış.  Birlikte çalışan insanların macera dolu takım olma yolundaki yolculuklarında, onları neler bekliyor gelin  birlikte bakalım.

Zorunlu veya isteğe bağlı olarak biraraya gelen insanların ortak hedefleri onların takım olmasını sağlayabilir. Bir grup insanın ortak hedefleri onları takım yapabilir. Grupların tanımlı veya tanımsız genelde bir lideri vardır. Lider grubun hedeflerini tanımlar ve üyeleri yönlendirir.  Yeni bir takım kurulduğunda üyeler henüz birbirini tanımıyordur, bu nedenle kendi aralarında çok az fikir birliği vardır. Bu aşama "Forming"  aşamasıdır ve lider olmadan atılması zor olan takım olma yolundaki ilk aşamadır.  Bireysel roller ve sorumluluklar açık ve net değildir. Bu nedenle üyeler tüm soruların cevaplarını lidere sorarak bulabilirler.  Prosedürler, standartlar olsa bile bu aşamada kolaylıkla atlanabilir.  Üyelerin birbirlerini ve lideri tanıdığı bir aşamadır, bu nedenle bir üye , hem diğer üyelerin hem liderin toleranslarını tespit için bazı sınırları zorlayabilir.  İyi bir lider ile bu aşama çok uzun sürmeden bir sonraki aşamaya geçilebilir.

Liderin yoğun çabası ve yönlendirmeleri ile hedefler zamanla netleşir ve takım üyeleri arasında fikir birlikleri oluşmaya başlar. Takım "Storming" adı verilen ikinci aşamaya geçmiştir. Roller ve sorumluluklar biraz daha açıktır.  Ancak bu yeni dönemde fikir birlikleri kadar, fikir ayrılıkları da çoktur, birliktelikten çok farklılık ön plandadır. Grup içinde kararlar kolay kolay alınamaz. Çatışmaların yoğun olduğu bir dönemdir.  Eğer takımı bir arada tutan güç yeterli değilse;  takım olma yolunda ayrılıkların en fazla olduğu dönemdir.  Takım içindeki dinamikler ve dengeler bu dönemde önemlidir. Liderin bu dönemdeki en önemli rolü, takım üyelerini bir önceki adımda tanımladığı hedefe yönlendirmek olmalıdır.  Liderin bir diğer önemli rolü ise çatışmaların daha başlamadan önlemek olmalıdır. Eğer çatışmalar önlenemezse, bireyler arasındaki çatışmaları uzlaşma yöntemiyle çözmek için liderin eforu gerekir.  Başka bir yazıda değinebileceğimiz çatışma çözme yöntemlerini biliyor olmak, hem lider hem ekip çalışanlarının motivasyonları için önemlidir. (Bu konuyu haftaya daha detaylı yazmayı planlıyorum. )

Storming aşaması geçildikten sonra artık grubun hedefleri , bireylerin rolleri ve sorumlulukları çok nettir ve dengeler oluşmuş, kabul edilmiş ve içselleştirilmiştir..  Bu aşama ilişkilerin normalleştiği ve hedeflerin öncelik ve önem kazandığı "Norming" aşamasıdır. Grup önemli kararları tartışabilir ve en doğru kararı verebilir.  Lider artık küçük kararları bireylere delege edebilir. Bu süreç grup içinde güvenin oluştuğunu gösterir. Liderin bu aşamada kararlar ve işler konusunda katılımcı liderlik modelini kullanması grup içi ilişkileri kuvvetlendirecektir.

"Performing" aşamasında ise artık grubu takım olarak adlandırabiliriz. Bireyler, ortak bir vizyona sahiptir ve hedefe ulaşmak için ne yapılması gerektiğini çok iyi bilir.  Bu vizyon, takımı bir arada tutan en önemli unsurdur. Artık lider olmasa bile takım amaçlara ulaşmak için yeterli bilgiye ve ilgiye sahiptir.  Bu dönemde bireysel alınan kararlar ile grup kararları örtüşür. Bu dönemde de çatışmalar olabilir ama bireyler bu çatışmaları olumlu sonuçlar doğuracak şekilde çözer. Pozitif çatışma dediğimiz çatışmalar en çok bu dönemde olur. Üyeler liderden, yönlendirmeden daha çok kişisel gelişimlerinin planlanmasını bekler ve ister. Amaca ulaşmak için işin büyük bir kısmı bu aşamada yapılacağı için ilk üç aşamanın en sancısız ve hızlı bir şekilde geçilmesi takım ruhunun erken dönemde oluşmasını sağlayacağı için amaca ulaşmak için önemlidir.

Tuckman, aradan beş yıl geçtikten sonra takımı bir arada tutan vizyonun ortadan kalkmasıyla yönetilmesi gereken bir süreç daha olduğunu görmüş. Bu aşamayı "Adjourning" olarak adlandırmış ve görevini tamamlamış takımın dağılması gerekiyorsa yeni görevler için bu sürecin iyi şekilde yönetilmesi gerektiğiin belirtmiş. Takımın dağılması, takımın kurulması kadar önemli olabilir.

Günümüzde iletişimin artık çok kolay ve ucuz olmasıyla birlikte hepimiz az ya da çok, bilinçli ya da değil bir çok grubun üyesiyiz. Bu grupların bazılarının takım olabilmesi için hayatın her alanında bu bilgilerin çok faydalı olacağını düşünüyorum. Evlilikten, çocuklarımızın arkadaşlık ilişkilerine, iş hayatından, sosyal hayata kadar karşımıza çıkacak bir çok durumda gözlemleyebildiğim bu süreci bilmeyenler için paylaşmaktan zevk aldım.. Sizde paylaşın lütfen.. Çünkü günümüz dünyası bireylerin çalıştığı ancak ekiplerin kazandığı bir dünya.. Kazananlardan olmanız dileğiyle..
ETİKETLER : Sayı:768
YORUMLAR
Recep Meşeli 29 NİSAN 2010 / 12:02 0 0
Teşekkürler, güzel bir paylaşım.