Yazarlar 12 OCAK 2015 / 09:31

Veriye saygı gerek

Veri arttıkça, bunu namuslu, düzgün, bilimsel bir şekilde değerlendirerek anlamlı, doğru sonuçlar çıkartmak zorlaşıyor. Yokuş yukarı bir yol bu: Veri daha da artacak çünkü. Hele, “kapalı” toplumlarda, verisini açmayı değil saklamayı önemseyen kültürlerde... Artan veriden, kamuoyu yararına anlamlı haber üretmeyi hedefleyen veri gazeteciliğinde ise temel ilke, söz konusu verilerin “doğruluğundan emin olmak.”

ABD medyasında veri doğrulama gereği, Amerikan siyasetinin saygın isimlerinden Senatör Patrick Moynihan’ın şu sözüne dayanıyor: “Herkesin yorumu kendisine aittir, ama verileri kendisine ait değildir.”

Senatör haklı: Verileri kamu sektörü, vatandaş adına toplar. Veriler, aslında vatandaşa aittir.

Bu ilkeden hareketle, ABD’de siyasetçinin söylediği sözlerin gerçekliğini ve doğruluğunu saptamak amacıyla 2004’ten beri bağımsız bir izleme/gözlemci grubu çalışıyor: ABD’de kamu siyaseti araştırma merkezlerinden Annenberg Public Policy Center bünyesinde yer alan, “Siyasi Verileri Doğrulama Merkezi”nin (APFC) bir projesi olarak FactCheck. Yani, veri denetleme. Özellikle de siyasetçinin vatandaşa aktardığı verilere bakıp, “Doğru mu söylüyor?” diye inceliyor.

Bu merkezin, Southern California Ü. Annenberg Gazetecilik Okulu’yla dolaylı bir ilgisi var. Her ikisi de adını, Walter Annenberg’den alıyor. Bu kişi, gazeteci ve siyasetçilerin kamuoyuna doğru bilgi vermeleri gerektiğini hep savunmuş, bu amaçla bu iki merkeze eğitim ve araştırma amacıyla büyük para bağışı yapmıştı.

George W. Bush’un 2000’de kuşkulu oy sayım sürecinden sonra yönetime gelişiyle birlikte ABD’de “Siyasetçilerin bize yalan söylemesini nasıl denetleriz?” tartışmasına medya, kurumsal çare aramaya başladı.

Bu çarelerden en etkilisi, 2004’ten beri çalışan FactCheck 10.yılını tamamladı. Kimseye iltimas yapmıyor. Siyasetçi büyükmüş küçükmüş, derdi değil.

Örneğin, Başkanların her yeni yılda Kongre’nin ortak oturumunda yaptıkları “Birliğin Durumu” konuşmasında bile yanlış varsa, buluyor, yayınlıyor.

Geçen yılki konuşmada Başkan Obama, “1990’lardan beri imalat sanayimiz ilk kez istihdam sağladı” demişti. FactCheck hemen, “İmalat sanayii onyıllardır istihdam yaratamadı, düşüşe geçti ama yakın zamanda yeniden toparlanmaya başladı” diyerek Başkanı “düzeltti.”

Örneğin Başkan, “Son 4 yılda 8 milyonu aşkın istihdam sağlandı” dedi. Ama, FactCheck hemen düzeltti: “Son 4 yılda kamu sektörü değil, özel sektör 8.2 milyon istihdam sağladı. Bunun özellikle vurgulanması gerekir.”

Başkan Obama 2015 Birlik Konuşması’nı 20 Ocak’ta yapacak. Bakalım, FactCheck yine yanlış bulacak mı?
ETİKETLER : 1004